Dijital çağın hızla gelişen dünyasında oyunlar, yalnızca bir eğlence aracı olmaktan çıkmış; çocukların ve gençlerin zamanını, dikkatini ve iradesini tüketen güçlü bir bağımlılık alanına dönüşmüştür. Özellikle son yıllarda oyun sektörünün bilinçli olarak tasarladığı ödül mekanizmaları, rekabet unsurları ve hızlı başarı hissi, gençlerin zihin yapısını derinden etkilemektedir.
Bugün birçok aile benzer bir cümleyi dile getiriyor:
“Oğlum bir türlü oyundan kopamıyor.”
“Kızımın öfkesi oyun yüzünden kontrol edilemez hâle geldi.”
Gerçek şu ki;
Sanal dünyada kazanılan her seviye, gerçek hayatta kaybedilen bir adımdır.
Çünkü oyun bağımlılığı, çocuğun hem psikolojik gelişimini hem akademik ilerleyişini hem de sosyal uyumunu doğrudan zayıflatmaktadır.
Dijital Oyun Bağımlılığı Nedir?
Dijital oyun bağımlılığı, ferdin oyun oynama davranışı üzerinde kontrolünü kaybetmesi; oyunu hayatının merkezine alması ve oyun dışındaki sorumluluklarını ihmal etmesi durumudur. Burada özellikle kritik olan ayrım şudur:
Bağımlılığın temel göstergesi, çocuğun oyun dışında keyif alamaması ve “bırakamama hissi”dir.
Dijital Oyunlar Neden Bu Kadar Bağımlılık Yapıyor?
1. Hızlı Ödül ve Dopamin Döngüsü
Modern dijital oyunlar, psikolojik bağımlılığı tetiklemek için denebilir ki özel olarak tasarlanır.
Puanlar, rozetler, seviye atlamalar ve anlık ödüller; beyinde dopamin salgısını artırır.
Bu durum, çocuğu tekrar tekrar oyuna yönlendirir.
Bu sahte güç hissi, zamanla çocuğun gerçek sorumluluklardan kaçmasına neden olur.
Dijital Oyun Bağımlılığının Belirtileri
Bir çocuk veya genç şu davranışları sergiliyorsa ciddi risk vardır:
En belirgin işaret: Oyundayken mutlu, oyundan çıkınca huzursuz olmak.
Çocuklar ve Gençler Neden Daha Savunmasız?
Çünkü çocukluk ve ergenlik döneminde:
Özellikle erkek çocuklarında bağımlılık riski daha yüksektir. Çünkü pek çok oyun rekabet, güç, hız ve şiddet temaları üzerine kuruludur.
Dijital Oyun Bağımlılığının Sonuçları
Psikolojik Etkiler
Akademik ve Sosyal Etkiler
Ahlaki ve Karakter Boyutu
Haz büyüdükçe irade küçülür.
Ailelerin Sık Yaptığı Hatalar
Çocuk oyuna değil, boşluğa bağımlı olur. Yani çocuk boşluğa düştüğü taktirde bağımlı olur. O boşluk ilgi, bağ, başarı ve anlamla dolmadığında oyun doldurur.
Dijital Oyun Bağımlılığına Karşı Bilimsel ve Sağlam Çözüm Önerileri
Bunlar olmadığı sürece oyun bağımlılığı yeniden hortlar. Pedagoji, bir uyarıcıyı kaldırınca yerine başka uyarıcı yerleştir, der.
Çocuğun:
Sanal Kahramanlık, Gerçek Hayatta Geçersizdir
Dijital, doğru kullanıldığında bir araçtır.
Ancak sınırlar kaybolduğunda; çocuğun dikkatini, iradesini ve geleceğini tüketen bir alışkanlığa dönüşür.
Aileler olarak görevimiz:
Gerçek hayatta başarmayı yakalayan çocuk, sanalda kahraman olmaya ihtiyaç duymaz.
Son yıllarda birçok popüler dijital oyun, fark edilmeyen fakat son derece tehlikeli bir içerik akışıyla gençlerin zihnine İslamofobik kalıplar yerleştirmektedir. Pek çok oyunda “terörist”, “düşman”, “hedef” gibi olumsuz karakterlerin Müslüman sembollerine, Orta Doğu coğrafyasına veya İslami kültüre benzetilmesi; çocukların bilinçaltında İslam’ı tehlikeyle özdeşleştiren yanlış bir algı oluşturmaktadır. Bu durum, hem inanç kimliğini zedelemekte hem de gençlerin kendi değerlerine karşı yabancılaşmasına yol açmaktadır. Oyun şirketleri bunu çoğu zaman bilinçli bir stratejiyle yaparak kültürel kodları dönüştürmekte ve Müslüman gençleri kendi medeniyet köklerinden uzaklaştırmaktadır.
Adnan Kalkan
Psikoloji Bilimi Uzmanı I Aile Danışmanı
adnankalkan01@gmail.com
Youtube: @adnankalkan01
İnstagram: @adnankalkan01
Kategori: Psikoloji ve Aile