Insan bilimsel çaba ile madde yönünü açiklayabilir fakat mana yönüne yani ruhuna bilimsel çabayla çözüm üretemez. Insan mana yönünü anlamak istiyorsa ruhuna, özüne ulasmalidir. Ruhu anlamak için akil tek basina yeterli degildir, bunun yanina bir de vahyi eklemek gerekiyor. Akli ve kalbi vahyin isiginda kalinan gerekiyor. Bu sekilde eksik olan aklimiz ve olgunlasmamis kalplerimiz vahiyle karanliklardan nura çiksin. Insan kendi davranislarini analiz edebilir ama o davranislari etkileyen akil ve kalp kabini vahiyden bagimsiz yorumlayinca hata etmektedir. Bu eksikligi ancak vahiy ve vahiyle baglantili çalisan din psikolojisi kapatabilir. Sebebi ise, insani yaratan Allah(cc) insanin sadece anatomisini degil, biyopsikososyal açidan her seyini bilir ve insan için en hayirli formati insana yükler.
Bundan dolayi kendini insa etmek isteyenler evvela Allah'a teslimiyet göstermeyi ögrenmelidirler. Teslimiyet, Allah'in insana yükledigi formati kabullendigini gösterir. Bu kabul edis hayatin birkaç noktasiyla sinirli degildir, hayatin bütününü kapsamaktadir. Çünkü el-Basir, es-Semi, el-Alim ve el-Hakim olan Allah(cc) herseyi görüp, bilip, kusatip ve en uygun düzeni hazirladigi için her alanda onun kanunlarina teslimiyet insanin insa sürecini hizlandiracaktir. 3D(duygu, düsünce ve davranis) kontrollerinden devlet yönetimine kadar her meselede Allah'a teslim olmayi ögrenirsek kendimizi insa ediyoruz demektir.
Bu insa teslimiyetle bitmiyor, bilakis teslimiyet isin basidir. Teslimiyetten sonra tevekkül süreci baslar. Tevekkül, kisaca güvenmektir. Olaylar karsisinda cüz'i irade kapsaminda yapilabilecek her seyi yapip sonucu Allah'a birakmaktir. Rabbim, ben gücüm nispetince yapabildigimi yapip sonucu sana birakiyorum demektir. Hayatimizdaki her konuda yapilmasi gerekeni yaptiktan sonra sonucu Allah'a birakmaktir. Tevekkül insani rahatlatir. Biz her seyi bilemeyiz, göremeyiz. Biz insaniz, belki 50-100 metre ötesini görebiliriz, isitebiliriz ama 1 km ötesini göremeyiz, isitemeyiz. Es-Semi ve el-Basir olana tevekkül edelim ki, Allah'in el-Hakim sifati hayatimizda tecelli etsin. Sikintilara, bela ve musibetlere, üzerimizde oynanan tuzaklara Allah müdahale etsin. Biz zayifiz, müdahale edersek nefsi veya seytani davranabiliriz. Ama Allah(cc) müdahale ederse o zaman olmasi gereken sey olur, Allah'in muradi hakim olur.
Teslimiyet ve tevekkül kavramlarini içsellestirdikçe tesekkül evresi meydana gelecektir. Yani olgunluk evresi baslayacak, olaylara hikmet nazariyla bakmaya baslayacagiz. Problemleri sahsilestirmeden, kisi ile davranisin arasini ayirt etmeyi ögrenecegiz. Yanlisa yanlis diyecegiz ama sahsa hakaret etmeyecegiz. Olaylara duygusal yaklasmayacagiz, olgun tavirlar gösterecegiz. Bizi gören bizde Allah'i hatirlayacaktir. Yasantisi ile Allah'i hatirlatan olgun insandir, tesekkül evresine girmis veya tamamlamis insandir. Rabbim, bizleri 3T'yi 3D ile içsellestiren kamil insanlardan eylesin.
