Kitaplar zamanin büyük denizinde dikilmis deniz fenerleri gibidir. Kitaplarin olmadigi bir dünya asla düsünülemez. Egitimin, bilimin, sanatin temeli kitaba dayanmaktadir. Insanlarin hayatlari için son derece önemli olan kitaplar kütüphanelerde korunur ve arastirmacilarin, ögrencilerin, bütün insanlarin hizmetine bu sekilde sunulur.
Bir çok kisinin kendi evinde kendine mahsus kitapligi bulunmaktadir. Bu kitapliktan sadece kendisi, yakinlari ve tanidiklari kisiler istifade edebilirken kütüphanelerden çok genis kitlelerin faydalanma imkâni vardir. Ayrica kütüphanelerdeki kitap zenginligine erisebilmek çok kolay bir sey degildir.
Bütün herkesin istifadesine sunulan kütüphaneler bugün dünyadaki teknolojik degisimle birlikte farkli bir boyuta da bürünmüs durumda, basili kitaplarla birlikte artik dijital kitaplara da ulasabilme imkanimiz var. Gelisen teknolojiyle birlikte e-kitap kavrami da literatürümüze girmis oldu. elektronik ortamda her ne kadar kitap kokusu alamiyor olsak da zengin kitap içerikleriyle daha fazla bilgiye ulasma sansi elde etme firsati yakalamis oluyoruz.
Kütüphaneler insanlik tarihinin her döneminde bilginin toplandigi, korundugu, organize edilerek insanligin kullanimina sunuldugu merkezler olarak karsimiza çikmaktadir. Kütüphaneler her daim egitim ögretimin vazgeçilmez unsurlari arasinda yer almistir. Tarihin sayfalarina yolculuk yaptigimizda kütüphanelerin kökeninin kayit tutma uygulamasindan geldigini görmekteyiz. M.Ö. 3. bin yillarina kadar kütüphanecilik tarihi uzanmaktadir. O dönemde, Babil kenti Nippur’da ki tabletlerdeki kayitlarin bir tapinakta saklandigi bilinmektedir. Yine ilk kütüphaneleri, M.Ö. 2600 yillarinda Sümerlere ait tapinaklarda kesfedilen çivi yazisiyla olusturulan eski formlardaki tabletlerin bulundugu arsivler olusturmaktadir. M.Ö. 7. yüzyila geldigimizde düzenli bilgi birikimi yapan Asurlulari görüyoruz. Asur krali Asurbanipal’in toplayip düzenledigi kayit koleksiyonundan günümüze, tam ya da parça halinde, yaklasik 20 bin tablet kalmistir. Eski Yunan’da kütüphaneler M.Ö. 4. yüzyilda tapinaklarda ve felsefe okullarinda olusturulan kitap depolariydi. Aristoteles’in kütüphanesi, binlerce parsömen ruloyla papirüsü barindirmaktaydi. Iskenderiye Kütüphanesi, Pergamon (Bergama) Kütüphanesi, Roma’daki Bibliotheca Ulpia ve I. Constantinus’un (Büyük) M.S. 4. yüzyilda Konstantinopolis’te (Istanbul) kurdugu Imparatorluk Kütüphanesi ilk çaglarin en önemli kütüphaneleri arasinda sayilmaktadir. Asya’da, Çin’de ise kayit tutma hem özel, hem de devlete ait merkezî kütüphanelerde kitap derleme köklü bir gelenek olarak yer almaktaydi. Türklere ait ilk kütüphanenin Orta Asya’da Uygurlar döneminde kuruldugu bilinmektedir. Kara hoca ve Turfan kazilarinin sonucunda 30 bin adet yazma ortaya çikartilmistir.
M.S. 8. yüzyildan itibaren ilk olarak Iranlilar ve Araplar Çinlilerden kâgit yapimini ögrenmeye baslamislar ve 794 yilinda Bagdat’ta kurulan kâgit fabrikasi ile kâgit üretimine baslamislardir. M.S. 9. yüzyildan itibaren pek çok Islam sehrinde “Bilim Salonu” olarak tabir edilen halk kütüphaneleri faaliyet göstermeye baslamis ve böylelikle Islam dünyasinda da kütüphanecilik yayginlasmaya baslamistir. Bu yillardan itibaren 14. yüzyilin sonlarina kadar Türklerin katkilariyla Islam dünyasi kütüphanecilikte altin çagini yasamistir. Özellikle Selçuklu ve Osmanli Imparatorlugu dönemlerinde kitaba ve kütüphaneye çok büyük önem verilmistir. O dönemlerde kurulmus olup günümüze kadar gelen birçok kütüphane mevcuttur. Birçok Islam bilgininin faydalandigi Sadreddin Konevi Kütüphanesi'nden günümüze 61 kadar yazma eser ulasmistir. Osmanlilar döneminde kütüphaneler genellikle medrese bünyelerinde yer alan medrese Kütüphaneleri olmustur. Osmanli Devleti'ndeki bir diger önemli kütüphane türü ise bünyesinde yazma eserlerin bulundugu Camii Kütüphaneleridir.
Yasadigimiz yüzyil hiç süphesiz bilginin çok önemli oldugu bir dönem. Bilgiye ulasmakla birlikte en dogru sekilde bilgiyi kullanmakta önemlidir. Bilgiye ulasmanin farkli birçok yöntemi olmakla birlikte kitaplar hala bilime giden yolda önemini korumaktadir. Bu nedenle günümüzde çok kapsamli ve fonksiyonlu kütüphaneler kurulmaya devam etmektedir. Ülkemizde son yillarda kurulan Millet Kütüphaneleri bu anlamda büyük önem arz etmektedir.
Geçtigimiz hafta bazi ziyaretler kapsaminda Osmanli’ya Sögüt’ten sonra baskentlik yapmis olan Yesil Bursa’ya ugradim. Eski bir dostumun oglu genç Arif Dangaç kardesimi de ziyaret ettim. Kendisini yetistirmesini bilen bu kardesim beni Yildirim ilçesinde Yildirim Belediyesi tarafinda yapilmis olan “Uyumayan Kütüphane” diye adlandirilan sehrin en önemli, en özel ve en güzel kütüphanesini gezdirdi. Kütüphaneyi görünce gerçekten etkilendim. Sirin bir kütüphane ama çok güzel dizayn edilmis. Içerisinde on binlerce kitap ve ders çalisma mekanlari yani sira konferans salonlari da mevcut. Kütüphaneyi asil ilginç kilan ismi. “Uyumayan Kütüphane.” Neden bu isimin verildigini sordugumda kütüphanenin 7/24 hizmet verdigini ögrendim. Su an pandemi ortaminda bu hizmet süresi kisitlanmis olsa da yine pandemi sonrasi 7/24 hizmet vermeye devam edecek. Yani gece ve gündüz hep açik olacak. Gece kütüphaneden istifade edenlere çay, kek ve çorba ikrami da yapiliyormus. Kütüphaneyi diri tutma adina güzel bir uygulama. Sehre böylesi anlamli bir hizmeti kazandirdigi için Bursa Yildirim Belediye Baskani Oktay Yilmaz ve ekibini takdir ediyor, kutluyor ve tesekkür ediyorum.
Yazimizi bizim degerli dostumuz olan ve Japonlarin ruhun ilaci olarak gördügü kitaplarin bir arada toplandigi kütüphaneler için söylenmis birkaç güzel söz ile tamamlayalim.
Caryle; “Bugünün gerçek üniversitesi, bir kitapliktir.” diye ifade ederken,
Scilus ise; “Kitapliklar aklin tedavi yerlerdir.” diyerek, kitap ve kütüphanenin önemine vurgu yapmislardir.
