Israf en genel anlamiyla lüzumsuz harcamalar yapmak demektir. Bir diger deyisle savurganlik yapmak. Dünya üzerindeki bütün nimetler, bütün canlilar içindir. O nedenle bütün canlilarin hakki gözetilerek asla israf edilmemelidir. Israfi sadece savurganlik veya lüzumsuz harcamalar olarak algilamamak gerekir.
Iktisatta genel bir tanimlama var. Sinirli kaynaklarla sinirsiz ihtiyaçlari karsilamak. Kaynaklar sinirli ve ihtiyaçlar sinirsiz ise burada bir tezat olusmaktadir. Dolayisiyla hem ihtiyaçlarimizi kismaliyiz hem de kaynaklari bosa israf etmemeliyiz ki, kit kaynaklari dogru sekilde kullanabilelim. Öyle ki tüketirken bile, iktisatli tüketmeli mümkün oldukça israfa yol açmamaliyiz. Sifir atik prensibi benimsenmelidir. Günümüzde daha bir anlamli olan bu konuda son derece duyarli olmamiz ve bu konuda azami gayret göstermemiz gerekir. Dinimiz de bize israf etmememiz ve sürekli tasarruflu olmamiz gerektigini vurgular. Hatta Hz. Peygamber Efendimiz (s.a.v) “Akan bir nehrin kenarinda bile olsan, normal bir miktarin üzerinde su kullanman israf olur” buyurmaktadir. Bugün geldigimiz noktada bütün insanlik olarak tasarruflu olma noktasinda daha duyarli olmaliyiz.
Yillar önce bir dostum israf konusunda güzel örnek olacak bir olay anlatmisti. Isveç’e gittigini orada sahit oldugu olayin kendisini çok etkiledigini hatta bana bunu anlatirken de orada onu yasiyormus gibiydi. Yasadigi olaya gelince;
Isveç’te bir otelde konaklama yapmis. Konakladigi otelin odasinda sabah uyandiginda tiras olmak için lavaboya yönelmis. Lavaboya gittiginde aynanin hemen yani basina asili vaziyetteki bir levha dikkatini çekmis. Levhada su ibareye yer veriliyormus. “Lütfen! Tiras olduktan sonra jiletinizi çöpe atmayiniz. Aynanin yani basinda bir kutu var oraya birakiniz. Bir tek jiletle dahi olsa Isveç çelik sanayine yardimci olunuz.”
Bu ibareyi görünce hayretler içinde kaldim ve beni derinden etkiledi diyen arkadasim adamlar bir kullanilmis jileti bile zayi etmiyorlar. Kullanilmis bir jiletin dahi çöpe gitmesine müsaade etmiyorlar, ülkelerine gelen turistleri bile nazikçe uyariyorlar.
Isveç’te dostumun yasadigi bu olay aslinda çok ibretlik. Son dönemlerde geri dönüsüm konusunda bütün dünyada oldugu gibi bizde de bir duyarlilik baslamis olsa da yeterli düzeyde degil. Biz hala kullandigimiz malzemeleri geri dönüstürmekte çok gerilerdeyiz. Bugün Bati dünyasi neredeyse evinden çöp diye bir sey çikarmama noktasina geldi. Bizim bu konuda kat edecegimiz yol daha çok görünüyor. Bu bilinçlenme özellikle küçük yaslarda baslamali. Egitim çagindaki çocuklara duyarlilik asilanmali büyüklerde bu konu da hassasiyet göstererek onlara örnek olmalidir. Israf konusuna çarpici bir örnekte bir zamanlar ABD’de egitim almis baska bir Türk ögrencinin anlattigi olay insani derin düsünmeye sevk ediyor. Yasanan olay su sekilde.
ABD’de üniversite egitimi alan Türk ögrenci, kendisiyle beraber bir çok ülkeden gelen arkadaslariyla birlikte bir gün öglen yemegi yerken bizim Türk ögrenci tabaginda birkaç tane pirinç birakmis, bunu gören Çinli ögrenci hiddetlenmis ve kizmis. Eger bizim Çin’de herkes tabaginda bir adet pirinç tanesi biraksa milyonlarca adet pirinç yapar ve bu birakilan pirinçle binlerce insan doyar. Lütfen tabaginizda pirinç tanesi birakarak israfa yol açmayin. Ayrica bu pirincin üretimi asamasinda ne zorluklar çekiliyor. Ne zahmetler yasaniyor. Bir pirinç tanesinde bir çok insanin alin teri, el emegi, göz nuru var, israf ederek onlarin emeklerini, alin terlerini hiçe saymis oluyorsun demis. Israf konusunda biz daha duyarli olmamiz gerekirken bir Çinli ögrenci, bizim ögrencimize ve birlikte yemekte bulunan herkese tarihi bir ders vermis.
Bu tarz örnekleri çogaltmak mümkün. Belki de hepimizin basindan buna benzer hikâyeler geçmistir. Israf olayini elimizdeki mali çarçur etme olarak algilamanin ötesine geçip, atiklarimizi dahi israf etmemeye azami gayret göstermeliyiz.
Israf konusunda kulaklara küpe olacak, asil adi Emile Auguste Chartier olan Fransiz felsefeci Alain Chartier’in Propos kitabinda söyle bir ifadesi bulunmaktadir:
“Bir insan yerde bir igne görüp de egilip almazsa, bütün uygarliga karsi ihanet etmis olur!” bu ifadesine sunu ekleyerek bizleri uyariyor.
“Bir ignenin üretiminde binlerce insanin alin teri, göz nuru, el emegi vardir.”
Son söz. Insan, elindeki her türlü imkâni mesruiyet sinirlari içinde kullanmakla sorumludur.
