Bir canlinin hasta olmamasini istiyorsaniz onu hastalik yapan etkenlerle temas etmemesini saglamalisiniz. Biz buna koruma diyoruz. Eger bunu basaramazsan etkenin konakçiya yerlesmeden etkisinin ortadan kaldirilmasini basarmalisin.
Bunun için birçok tedbir alabilirsin. Maske, kalabalik yerlerden uzak durma, temizlik çözüm olabilir. Maske, 100 mikronluk bir virüs için tek basina çözüm olamaz. Kalabaliklardan uzak durmak da uzun zamanlarda hata yapilabiliyor. Temizlik ise önemli bir konudur. Hele solunumla bulasan ve agiz, burun, bogaz mukozasina yerlesen ve üreme dönemini orada geçiren virüsler için agiz burun temizliklerinin sik yapilmasi virüsü zayiflatacaktir.
Virüsün hastalik yapma gücü ne kadar düsükse konakçinin kendini koruma sansi o kadar yüksektir. Virüs bulasmadan önce ve bulastiktan sonra mücadele verilebilir.
1.) Virüslerin sebep oldugu hastaliklarda direk etkili bir ilaç beklemeyin. Semptomlara karsi ya da ortama müdahale eden bakterilere karsi tedavi yapilabilir ama virüs etkilenmez.
2.) Hastaliga yakalanmadan önce yapilan asi koruma saglayacaktir. Koruma süre zamanla yapilan çalismalarda belli olacak.
3.) Yan etkiden bahsediliyor: Yan etki virüsten degil bilesenlerindeki kimyasal maddelerden meydana gelebilir lakin asiyi hazirlayan firma daha hassas olacagindan asidan emin olun. Üstelik asiyi alan ülke kontrollerini yapmakla yükümlüdür.
4.) Korona virüsten kurtarmanin tek yolu sürü bagisikligidir. Bu da canlilarin kaninda antikoru olusturmakla olacaktir. Ister hastaligi geçirerek isterseniz asi olarak bunu saglayin.
5.) Hastaligi geçirenlerde yüksek seviyede antikor olusacagindan asi yapmaya gerek yok. Genellikle asinin bagisiklik seviyesi hastalik geçirenlerden düsük olusur. Bazen koruyucu seviyede antikor olusturmak için birden fazla asi gerekebilir.
6.) Su anda korona virüse karsi insanlari korumak için asidan baska yol görülmüyor.
Türkiye personel olarak asilar konusunda hem deneyimli hem de çok basarili. Dilerim kisa zamanda ülkemizde asi üretilir.
ASILARDA KORUMA
Bizim düsündügümüz koruyucu hekimliktir. Türk veteriner hekimleri bu konuda çok deneyimlidir. Veteriner hekim viroloji uzmanlari bir zamanlar dünyanin en iyilerindendi. Aslinda asiyi simdiye kadar Türk virologlar hazirlamaliydi, deneyimleri buna yeterlidir. Tarim Bakanligi viroloji laboratuvarlari bu konuda yeterince donanima sahiptir.
Insan sagliginin söz konusu oldugu yerde herkesin elini tasin altina koymasi gerekir. Bu konuda dünya çapinda emekli meslektaslarimiz var onlar göreve çagrilabilir.
Viral hastaliklarda bütün çalismalar bagisiklik sisteminde dügümlenmektedir. Bagisiklik sistemi güçlü ise konakçiyi koruyacaktir. Bagisiklik sisteminin durumu dogumdan itibaren geçirdigi hayat tarzi, beslenme aliskanliklariyla ilgilidir.
Isterseniz asidan önce virüslerin yaptigi hastaliklardaki korumadan bahsedelim. Viral bir hastaliga yakalanan canlida belli bir sürede antikorlar olusur. Bagisiklik sistemi yeterince antikoru zamaninda olusturursa canli korunur.
Virüs vücuda girdikten 3-4 gün sonra antikorlar olusmaya baslar, 7-8 gün sonra koruma seviyesine ulasir, 14. günde seviye en yüksektir. Bu yükselme bazi virüslerde 21 güne kadar devam eder.
Antikor olusumu asilarda da süre buna benzer çalisir.
100 koruma daha çok hastalik geçiren konakcilarda olur. Genellikle asilar hastalik geçirenlerden daha düsük bagisiklik saglar.
Asilarin antikor olusturmasinin önemi kadar bagisikligin süresi de önemlidir. Bu süre virüsler hatta virüslerin alt tipleri arasinda bile degisir. Yani bazi virüsler 4 ay, bazisi 8 ay, bazisi 1 yil, 1,5 yil, 3 yil ya da ömür boyu olur. Bazi virüsler ilk asilamada ön antikorlari (IgE) olusturur. Koruyucu olmasi için ön antikorlarin kaliciya dönüstürülmesi (IgG) gerekir. Bu yüzden asiyi kisa süre sonra tekrarlariz (rapel). Bütün viral asilar böyle çalismaz. Tek asida da yüksek bagisiklik veren virüsler vardir.
Sürü bagisikliginda 35-40 bagisikliklarda hastalik zincirinde kirilma olur. 50 üzerinde kabul edilebilir bir seviye, 60 üzerinde iyi bir bagisiklik seviyesidir.
Yine de viral hastaliklarla savasabilmemiz için asinin koruyuculuk süresi (antikorlarin kaliciligi) çok önemlidir. Har virüse karsi organizma antikor olusturur. Bunun aksi genellikle konakçinin teslim olmasiyla biter.
Asilarin koruma leri konusulurken dikkatli olmak gerekir çünkü her serinin koruyuculugu ayni olmayabilir.
Virüslere karsi hassas konakçilari korumak için en önemli yol virüs konakçiya ulasmadan konakçida asi ile antikor olusturmaktir.
Korona virüsüne karsi korunmak için baska bir tercih görülmüyor. Asiya güvenmek zorundayiz.
Saglikli bir ömür dileklerimle.
