Ask ya da asik olma, her zaman daha sakin ve insani olarak daha dengeli bir yasanti olan sevmeden farklidir.
Çizer James Thurber’in bir karikatürü, gerçekleri görme asamasini özetler.
Orta yasli bir koca ile esi su sözlerle birbirlerine sorarlar: “Iyi de kim aldi bu iliskinin büyüsünü?”
Dogrudur, ask yansitmasi sona erdiginde gerçekligin öteki yani-ve insan iletisiminde son derece karanlik olasiliklar-galebe çalar.
PEKI ASK NEDIR NASIL GELISIR
Bir insanin baska bir insana obsesyonu, ona takilmasi, ona ilgi duymasi, onu düsünmesi, esnasina ASK denilebilir..
Genel olarak; bir insanin tekil olarak yasamasi korkutucu bir sey, sürü olarak yasamak hem güvenli hemde birbirimize bakim verdigimiz için hayatimizi kolaylastirici.
Bir de isin içinde üreme duygusu var. O libidinal enerji üreme duygusuyla beraber yasami birlestirdiginizde bir sürü seçim yapacaginiza... Düsünsenize bir çok seçim yapma sansiniz olsa kafaniz karisabilir.
Insanoglunun çocuklugu uzun, gebeligide uzun. Dokuz ay bir gebelik var; bir yatirim yapiyorsunuz bir çocuk doguyor ona bakilmasi gerekiyor.
Onun için iki insan birbirine karar veriyor ve birbirine “obsesyon” dedigimiz obsesif olarak baglaniyor. Bu hem bir yatirimin hem bir çocugun dogmasina sebep oluyor, hem de o çocugun bakimina.
Ask, iki insanin birbirine obsesyonu, Türkçe anlamiyla takintisi, daha Türkçesi vesvese...
PEKI O ESNADA BEYNIMIZ
Askta bir çok hormon var ve beyindeki “nörotransimitter” dedigimiz yapilar var. Söyle söyleyebiliriz, esasinda anlik duygularimiz daha çok nörotransimitterlerle oluyor.
NÖROTRASIMITTER NEDIR.
Iki tane sinir hücresini birbirine baglayan kimyasallardir. Bunlarin adlari; dopamin, serotonin, glutamat ve asetil kolin gibidir. Anlik duygular böyle olur. Bir isi sürekli yaparsaniz, sürekli gülmekle ugrasirsaniz beyniniz gülme devrelerini daha da ön plana çikartir. Protein devrelerini daha da ön plana çikartir. Protein sentezi baslar. Ask da böyledir. Ilk fazlari daha çok böyle nörotransimitter kimyasal bazda askin tanimi bir heyecan bir mutluluk deniliyor buna.
Yaraticiligin artmasi kendini iyi hissetme..ama bir süre sonra da bu obsesyona dönüsen devreler olusuyor.
PEKI BU NASIL OLUSUYOR?
Biz karsi cins olarak birbirimizi gördügümüzde korkuyoruz. Korku hayatta kalmamizin temel sebebidir. Insanlar ilk tanisma esnasinda herkes birbirine bir gard alir “bu kim?” birbirimize “merhaba” dendigi zaman bu gardi aliyoruz. Bunu yapan amigdaladir. Amigdala beyindeki korku merkezidir ve hatta amigdalayi çikartirsaniz korku fonksiyonu kalmaz. Yillar önce Klüver Bucy (kluver buse) amigdalayi maymunlardan çikartmistir. Korkunun kalmadigi görülmüstür yapilan çalismasinda.
Korku yalniz sunu indüklüyor, korku tanismayi cezbeden bir sey. Korkmak bir stres, cansikici bir seydir. Limbik sistem yani o ilkel sistem stresi hiç sevmiyor. O hep böyle güzel seyleri, rahatligi, huzuru sever. Onun için stres oldugunuzda sunu yapiyoruz; “tanis ve bu stresi bitir” onun için tanistigimiz anda hemen su oluyor. Amigdala dedigimiz o korku merkezi baskilaniyor. Eger karsidan bir tehdit görmediysek.
PEKI TEHDIT GÖRMEMIZIN UNSURLARI NE?
Karsidaki bizi güldürüyorsa, sicak bir insansa, bizimle tokalasmissa, kibarsa hemen su yargiya variyoruz: “bu zararli degil”. O zaman biz bu stresi azaltalim diyoruz ve elimizi siktigimiz anda hemen oksitosin ile serotonin devreye giriyor ve amigdala dedigimiz korku merkezi hemen görevini azaltiyor biz tanismis oluyoruz.
Esasinda bir tanisma ve ask korkuyla basliyor. Ask uzun dönemde de devam ettigi zaman korku devam ediyor.
Yapilan çalismalarda su görülmüs: korku devam ederse ask devam ediyor hatta beyinde korku hormonlari vardir. Norgrod faktörü...
Kortizoller gibi onlar bitince ask da bitiyor. Ask da söyle birsey var. Elimden giderse yani o zevk elimden giderse...
Bir yandan güvenme , baglanma duygusu var. Bir yandan ya giderse kaybetme buna “yinyang “yani bir yandan oksitosinin verdigi güven ve baglanma hissi... bir yandan ya giderse... hatta asklara baktigimiz zaman çok uzun dönem güvensizligin aski bitirdigi gibi çok güven de aski bitiriyor.
ASKI NE BITIRIYOR
Ilk tanisildiginda ask korkuyla basliyor ancak ilk izlenim iki insan arasinda nötr ise tekrar tekrar görüsmek, tekrar tekrar maruz kalmak nötrü pozitefe çeviriyor. Ilk izlenim olumsuz ise nefrete dogru gidiyor.
Simdi karsi cinsle iliskilerde özellikle ask olayinda gerçekten bir ihtiras varsa, ihtirasin mekanizmasi olacak. Zaman içinde bu ihtiras ya da sehvet duygusu pozitif duyguyla diger hormonal merkezleri aktive ediyor. Zaman içerisinde bunun bitip bitmemesi evrilmesine bagli.
Biz Buna Psikolojide Söyle Diyoruz...
Ilk basta tamamen ihtiras temelli ya da sehvet temelli ask, daha sonra yakinlik, dostluk, karsilikli baglanma temeline evrilirse bitmiyor. Aslinda biraz biçim degistiriyor.
Romantik ask bir süre sonra arkadasça aska, arkadasliga dönüsüyor. Hani o çalkantili dönem bitiyor biraz daha nörotransimitterlerin o kimyasallarin o çilgin denizi bitiyor daha duraganlasiyor.
Yüzünüzden Gülücük, Kalbinizden Sevgi Eksik Olmasin.
Sevgiyle Kalin
