1 Aralik, Dünya Saglik Örgütü tarafindan 1988 yilinda farkindalik yaratmak adina Dünya AIDS Günü olarak ilan edilmis durumda. Dünya genelinde hastaliktan korunma, bulas yollarini ögretmek ve ön yargilarin önüne geçmek adina pek çok etkinlik düzenleniyor.
Altinbas Üniversitesi ve Türkiye Hastanesi de ortaklasa düzenledikleri “Bilmek Hayat Kurtarir” adli seminerinde AIDS ve HIV virüsüyle ilgili bilinmesi gerekenlere deginildi. Seminere Altinbas Üniversitesi Uygulamali Bilimler Fakültesi Dekani Prof. Osman Nuri Uçan ile Türkiye Hastanesi Genel Müdürü Hayati Odabasi, çok sayida akademisyen ve ögrenci katildi.
Altinbas Üniversitesi Uygulamali Bilimler Fakültesi Dekan Yardimcisi ve Saglik Yönetimi Bölüm Baskani, Dr. Ögretim Üyesi Özgül Özkoç’un moderatörlügünde gerçeklesen seminerde Enfeksiyon Hastaliklari Uzmani Doç. Dr. Özlem Alici AIDS’ten korunma yöntemleri, Uzman Psikolog Buse Baytin hastalarin psikolojik durumlari ve Dr. Ögretim Üyesi Özgül Özkoç AIDS hastaliginin Saglik Ekonomisi boyutu hakkinda bilgi verdiler.
AIDS PANDEMESI
Enfeksiyon Hastaliklari Uzmani Doç. Dr. Özlem Alici, dünyadaki en önemli pandemilerden birinin AIDS olduguna ve halen devam etmekte olduguna dikkat çekti. Birlesmis Milletler HIV/AIDS Ortak Programi UNADIS verilerine göre her yil 1.5 milyon yeni vaka belirlendigini, 680.000 kisinin AIDS’e bagli nedenlerle öldügünü ve bunun 20’nin genç yastakiler oldugunu vurguladi. Gençlerin HIV ve AIDS hakkinda bilinçlenmesinin çok önemli olduguna deginen Doç. Dr. Özlem Alici, bulas yollari ve hastaliktan korunmaya yönelik bilgiler verdi.
“HIV Virüslü Anneler, bebeklerini emzirmesin”
AIDS’in sadece cinsel yolla bulasan bir hastalik olmadigini belirterek, göz, agiz, vajina ve penis basi gibi mukoza alanlari, kan bagisi, açik derin yaralar, ortak kullanilan enjeksiyonlar, iyi temizlenmemis manikür ve pedikür malzemeleri ile HIV virüslü annelerden de bebeklerine dogum ve emzirme sirasinda da bulasabildigine degindi. Bu nedenle HIV riski olan annelere bebeklerini emzirmemelerini önerdiklerini belirtti.
“Ayni tabak ve çatali kullanmakla ve sarilmak ile bulasmaz”.
Doç. Dr. Özlem Alici, COVID 19’un aksine dis ortama dayaniksiz olan HIV Virüsü ve AIDS hakkindaki önyargilarin da giderilmesi gerektigini anlatti. Buna göre “Ter, tükürük, idrar, gözyasi gibi vücut sivilari ile ayni tabak, çatali kullanmak, sarilmak ve tokalasmak ile de kesinlikle bulasmaz dedi.
MUTLAKA TEVAVI OLUN. Tedavi sonrasi 77 oraninda normal bir hayat sürdürülebilir.
AIDS Hastalarinin en çok toplum içinde dislanmaktan çekindikleri için test yaptirmak istemediklerine dikkat çeken Doç.Dr. Özlem Alici, hastalik belirtilerinin bogaz agrisi, ates olabildigi gibi bazen de kendini hissettirmedigini söyledi. Doç.Dr. Özlem Alici, kisilerin, davranislarinin tasidigi riskin farkinda olmalari ve test yaptirmalarinin hayat kurutacagini ifade etti. Test sonuçlari ve tedavi süreçlerinde bilgi gizliliginin kanun ile güvence altina alindiginin, kisi ve doktorun disinda kimsenin ögrenemeyeceginin de altini çizdi. HATAM Dernegi’nin bir arastirmasina göre tedavi sonrasi normal bir yasam sürme oranin 77 olduguna da deginen Doç. Dr. Özlem Alici, her seyden önce kondom ile güvenli cinsel iliski kurun, farkinda olun, tedavi olun, saglik sistemine dahil olun tavsiyelerinde bulundu.
“Ailelere büyük sorumluluk düsüyor”
Uzman Psikolog Buse Baytam ise, AIDS Hastalarinin üzücü ve yikici bir süreç yasadiklarina degindi. En çok travma, isini kaybetme korkusu, suçluluk, panik atak ve toplumdan dislanma duygusu yasadiklarini belirtti. Ailelere bu dönemde çok sorumluluk düstügünü belirten Buse Baytam, aile içinde kisinin kendisini izole etmesine izin verilmemeli, sosyal dayanisma gruplarina katilmasi tesvik edilmelidir” diye konustu.
Dr. Özgül Özkoç ise saglik yönetimi ve saglik ekonomisi açisindan bakildiginda hastaligin ciddi bir ekonomik boyutu olduguna dikkat çekti. 2010 yili verilerine göre AIDS hastaliginin yasam boyu tedavi maliyetinin 379.668 USD olduguna belirterek, Türkiye’de Genel Saglik Sigortasi kapsaminda hastalarin ücretsiz tedavi edilebildigini söyledi. Dr. Özgül Özkoç, Birlesmis Milletler Sürdürülebilir Gelisme Hedeflerinde AIDS pandemisinin 2030 yilina kadar bitirilmesinin planlandigi, HIV ile enfekte yillik kisi sayisi ile HIV iliskili ölüm nedenlerinin 2030 yilina kadar 500 000’in altina indirilmesinin hedeflendigi ancak hali hazirda dünyanin bu hedeflerden oldukça uzak oldugunu belirtti. AIDS olan hastalarin sadece tedavi maliyeti ile degil ayni zamanda üretim kaybindan kaynaklanan maliyetler ile de karsilastiklarinin altini çizen Özkoç, genel saglik sigortasi kapsayiciligi yüksek olmayan ülkelerde yüksek maliyet bedelleri nedeniyle hastalarin katastrofik harcamalar yapmak durumunda kaldiklarini ve bunun sonucunda yoksulluk kisirdöngüsü yasadiklarini belirtti.
