Travmatik stres, emzirme ve baglanma sorunlarina zemin hazirliyor Pandemi sürecinden gebe ve bebeklerin de olumsuz etkilendigini belirten uzmanlar, bu stresli dönemin anne ve bebek iliskisine de yansidigini vurguluyor. Dogumun stresli bir süreç oldugunu hatirlatan uzmanlar, gebelerin pandemide daha stresli olduguna dikkat çekiyor. Uzmanlar, “Travmatik stres, emzirme basarisizligi ve baglanma sorunlarina zemin hazirlar” uyarisinda bulunuyor. Üsküdar Üniversitesi Ebelik Bölüm Baskani Prof. Dr. Güler Cimete, içerisinde bulundugumuz pandemi sürecinin gebeler ve bebekler üzerindeki etkilerine iliskin degerlendirmelerde bulundu. Dogumun stresli bir süreç oldugunu dile getiren Prof. Dr. Güler Cimete, pandemi döneminde ise gebelerin daha stresli olduklarini, bunda hastaneden enfeksiyon kapma riski ve dogum-dogum sonrasi dönemde anneyi destekleyecek yakinlarina kisitlama getirilmesinin önemli yer tuttugunu söyledi. Covid-19 sonrasi stres artti Covid-19 salginindan sonra dogum yapmis kadinlarda stres, anksiyete ve depresyon semptomlarinda artma oldugunu gösteren çalismalar saptandigini kaydeden Prof. Dr. Güler Cimete, Covid-19’lu annelerin erken dogum yapma, dogum öncesi ya da sonrasinda bebeklerini kaybetme açisindan Covid-19’lu olmayan annelerden farklilik göstermedigini de sözlerine ilave etti. Bebege antikor geçiyor mu? Gebelikte asilanmis anneler ile hastalik etkenini almis annelerin bebege geçen antikorlarinin miktar ve etkilerine yönelik bilgilerin de sinirli oldugunu ifade eden Prof. Dr. Güler Cimete, “Gebeliginde Covid-19 pozitif olan anneler ile Covid-19 asisi uygulanmis annelerin bebeklerine plasenta araciligi ile antikor geçisi oldugunu gösteren çalismalar bulunuyor. Ancak antikor geçisi sinirli ve bu konuda daha çok arastirma yapilmasina gereksinim var.” dedi.
Anne sütü ile bulas riski düsük… Anne sütü ile bulas riskinin çok düsük oldugunu kaydeden Prof. Dr. Güler Cimete, Covid-19 pozitif annelerin çok azinin sütünde virüsün tespit edildigini vurgulayarak bu konuda bazi arastirmacilarin çalismalarina degindi. Prof. Dr. Güler Cimete, sunlari söyledi: “Chambers ve meslektaslari, 18 enfekte kadindan alinan 64 süt örneklerinden yalnizca birisinde SARS-CoV-2 RNA (sütte virüsün oldugunu) tespit etmistir. Ancak bu annenin bebeginin emmesine ragmen süt nedeniyle enfekte olmamasi, anne sütünün hastaligi bebege geçirmekten çok, koruyucu etki gösterdigini düsündürmüstür. Yine bu çalismada 13 anne bebegini emzirmis ve takibinde 4 bebegin PCR testi pozitif çikmistir. Bu da anne sütünden çok, sonradan anneden bebege bulas oldugunu göstermektedir.” Prof. Dr. Güler Cimete, “Covid-19 testi pozitif olan ya da geçmiste pozitif öyküsü olan emziren annelerin sütünde Covid-19'a karsi IgG ve IgA antikorlari tespit edilmis olmasi da anne sütünün virüse karsi koruma sagladigini düsündürmektedir.” dedi. Emzirmenin engellenmesi pek çok soruna yol açabilir Emzirmenin önemini vurgulayan Prof. Dr. Güler Cimete, “Dünya Saglik Örgütü de pandeminin basindan beri, anne ya da bebegin Covid-19 pozitif oldugu durumlarda, koruyucu önlemlerin anne ve aileye anlatilmasi, bu önlemleri ciddiyetle uygulamalarinin saglanmasi ve bebeklerini emzirmelerinin desteklenmesini öneriyor.
Bebeklerde Covid-19 riskinin düsük oldugu ve hastalik seyrinin yüz güldürücü oldugu, oysa erken ten temasi ve emzirmenin engellenmesinin anne ve bebek yönünden pek çok olumsuzlugu beraberinde getirecegi belirtiliyor. Bebegin enfeksiyonlara duyarliligi, geç emzirmenin anne sütü alma süresini kisaltmasi, bebekle baglanmanin güçsüzlesmesi, ihmal-istismar riskinin artmasi, ebeveynlerin stres düzeylerinin yükselmesi ve ebeveynlik öz-yeterliliklerinin azalmasi gibi riskler akilda tutulmalidir.” dedi. Bulas, dogum sekline göre degismiyor Dogum sekline göre bulasin farkli olmadigini dile getiren Prof. Dr. Güler Cimete, "Pandemi döneminden sonra özellikle sezaryen dogumlarin çok arttigi görülüyor ve ciddi kanitlar elde edilmeden gereksiz sezaryenlerden kaçinilmasi öneriliyor. Normal vajinal dogumlar daha uzun süre anne ve saglik personelinin ayni ortamda bulunmasini zorunlu kiliyor. Bu nedenle saglik personeli ciddi koruyucu önlemleri almali ve hem anneden kendilerine hem saglik personelinden anneye bulas riskini azaltmalidir. Karsilikli bulas riski, sezaryen uygulamasinin gerekçesi olmamalidir. Yine Covid-19 süpheli ya da pozitif anne ve bebegin ayri odalarda ilk bakimlarinin yapilmasi uygun olabilir. Türk Neonatoloji Dernegi, ameliyathane ya da dogum odasinda anne ile bebegin bulusturulmamasini öneriyor. Ancak anneye koruyucu önlemler aldirarak, dogumdan sonra erken dönemde bebegi ile temasinin ve emzirmenin saglanmasi gerekir.” diye konustu.
Yenidoganlarin takip edilmesi önemli Covid-19 pozitif bebeklerde görünen semptomlardan bahseden Prof. Dr. Güler Cimete, “Bebeklerde solunum sikintisi, ates, kusma, öksürük, daha az siklikla beslenme zorlugu, burun akintisi, karaciger fonksiyonu bozukluklari gibi semptomlar görülmektedir. Covid-19 pozitif annelerden dogan bebeklerin emme zayifligi, cilt rengi degisikligi yönünden izlenmesi öneriliyor. Yenidoganlara özgü tedavi yok. Semptomatik, destekleyici tedavi uygulaniyor. Taburcu olup eve gittiklerinden 10-15 gün sonrasinda geç hipoksi gelisebiliyor. Dogum yapmis özellikle de Covid-19 pozitif annelere, bebeklerinde bir degisim saptadiklarinda hemen saglik personeline basvurmalari konusunda uyarmamiz gerekiyor.” diye konustu. Travmatik stres, emzirme ve baglanma sorunlarina yol açiyor Gebelerin pandemide daha stresli olduklarini dile getiren Prof. Dr. Güler Cimete, "Covid-19 salginindan sonra dogum yapmis kadinlarda stres, anksiyete ve depresyon semptomlarinda artma saptanmistir. Dogum stresli bir olaydir. Covid-19’da da gebelerde stres daha fazlalasti. Hastanelerin Covid-19 pozitif hastalar için ayrilmasi, hastaneleri tedirgin edici duruma getirdi. Hastanelerin ziyaret politikalari degisti, travma ve dogumda, kadinlar yalnizlastirildi.
stres, emzirme basarisizligi ve baglanma sorunlarina zemin hazirlar. Pandemi öncesi dogum yapmis kadinlarla, pandemi sonrasi dogum yapan kadinlar karsilastirma yapilarak incelenmis. Her grupta 637 anne var. Pandemi sonrasi gruba bakildiginda, dogumda akut stres yüksek, dogumla iliskili Travma Sonrasi Stres Bozuklugu, emzirme sorunlari, erken baglanma sorunlari, genel baglanma sorunlari yüksek çikmistir." dedi.
