Serotonin beynin e-postasidir. Bu küçük kimyasal madde, sinir hücreleri etkin biçimde iletisim kuramayan bir milyar insanin içinde bulundugu berbat ruh halinin tek basina anahtarini elinde tutuyor gözükmektedir.
Öyle ya da böyle kimyasal madde piyasadaki hemen her antidepresan ilacin ve son derece muhtemeldir ki psikoterapinin de hedefledigi bir moleküldür. Google'a "serotonin" ve "depresyon" yazdiginizda binlerce baslikla karsilasirsiniz.
Ayni sözcükleri akademik arama motoru Pubmed'e yazdiginizda ise 12.000'den fazla akademik makale karsiniza çikar. Bu durum ikisinin arasinda bir baglanti bulundugunun açik bir göstergesidir, ancak bu baglantinin nasil meydana geldigini ise gerçekten anlaya bilmis degiliz.
Durum son derece karmasiktir. Serotonin pek çok farkli hastada pek çok farkli sey yapmaktadir ve serotoninin yaptigi seyi yapan bir sürü baska sey vardir.
Yukarida belirtilen 12.000 makale arasinda kusmaya tesvikten bahseden, ilk kez cinsel iliskiye girdigimiz yasa göndermede bulunan, ani bebek ölümü sendromuna dikkati çeken ve saldirgan istakozlardan dem vuran çalismalar bulunur.
Bu makaleler insanda 7 farkli reseptörü kodlayan 14 genin oldugunu söylecek ve muhtemelen ancak bir uzmanin özümseyebilecegi incelikteki biyokimyasal ve farmakolojik detaylardan bahsedecektir.
Daha derinlemesine baktigimizda, ruh halini düzenleyen pek çok hapin belli bir noktada serotoninle çakistigini görürsünüz. Ekstazi, kristal meth, LSD ve sanri gördüren her türden enfiye, Ritalin ve Fen-Phen, pituru ve betel yemisi ve hatta dolayli olarak da kafein ve nikotin.
Yani düsük serotonin etkinligi kesinlikle depresyonun nedenleri arasindadir, ancak beyni bu kimyasal madde içinde yüzdürmek de öyle çok iyi bir fikir degildir. Aslinda, durum hiç de bu kadar basit degildir zira sindirimle alinan serotonin beyne giden yolu bulamamaktadir.
Serotoninin ön maddesi triptonca zengin besinleri yemeye çalisin-ki bunun fayda sagladigi söylenir-ancak görebildigim kadariyla çökelek, bugday rüseymi ve soya bakimindan zengin yiyeceklerle beslenenler ille de daha mutlu degiller. (Aslinda kümes hayvani eti, balik, yumurta, avokado ve diger taneli sebzeler de iyi birer kaynaktir). Maalesef Serotonin artisi için tercih edilen yöntem ise bir sürü ilaç almaktir.
Bu seylerin nasil is gördügünü anlamak için beyin için kullandigimiz e-posta örnegine dönelim. Burada bahsettigimiz e-postanin içerigi degil, onun baslica iletisim yolu oldugu gerçegidir. Mesajin içerigi hangi sinir hücrelerinin ne zaman ve nasil baglanti kuracagina baglidir.
Serotonin bilgi tasiyici bir molekül degildir; elektrik sinyallerinin yollarina devam etmesini saglayarak bir sinir hücresini bir digeriyle baglantilandiran kimyasal maddedir.
Benzer role sahip pek çok kimyasal madde bulunur. Bunlari da mektup, telefon ya da kisa mesaj olarak düsünebiliriz. Bununla birlikte, serotonin müdahalesinin neden depresyonla sonlandigi meselesi tek kelimeyle belirsizdir.
Eger çevirmeli bir ag kullaniyorsaniz ve güvenilmez bir internet hizmet saglayiciginiz varsa, e-postaniz yavastir ve böyle günlerde e-posta yoksunlugunda-çogumuz dogru düzgün islev göremeyiz. Bu esasen yeteri kadar serotonin üretilmedigi duruma benzer.
Bu nedenle, SAMe ve 5HTP gibi triptofani serotonine dönüstüren enzimlerin ayariyla oynayan ilaçlar piyasaya sürülmüstür.
Belki de Pine ya da Eudora gibi eski bir e-posta sunucusu kullaniyorsunuzdur. Ancak bu da, islerinizi yerine getirebilseniz de e-postayi yeteri kadar etkin biçimde muhtemelen kullanamadiginiz anlamina gelir. Serotonin baglanacagi bir ya da daha fazla reseptör düzgün sekilde islev görmediginde ortaya böyle bir sonuç çikacaktir.
Ancak asiri karmasik bir farmakoloji söz konusu oldugundan, bu sorunu çözmenin tedaviye iliskin yaklasimlara katacagi bir sey bulunmadigi ispatlanmistir.
Öyle görünüyor ki, depresyonun yarattigi çözümlenebilecek sorun, kimi zaman mesajlarin iletilmesine izin vermeyecek bir çabuklukla dogal e-posta sunucumuzun e-postalari silmesinden kaynaklanmaktadir.
Serotonin yikiminin engellenmesi ya da daha en bastan mesaji gönderen sinir hücresinin serotonini geri almasinin önlenmesiyle bu sorunun hafifletilmesi mümkün olabilmektedir.
Aslinda bu konu o kadar uzun ki sayfalar yetmez… PARKINSON-ALZHEMEIR hastasi olmamak için benim sizlere önerim, siz siz olun, mevsimine göre düzenli beslenip hayatinizdan egzersizi günde 2,5 Litre su ve 10 bin adim yürüyüsü eksik etmeyip hep yeni seyler ögrenin, gereksiz seylerle beyninizi yormayin.
15 günde bir olsa medikal masaj, refleksoloji, yoga, vb.. hayatiniza katin.
Sevgiyle Kalin