Ibn-i Hatip diger taraftan çalistigi bilimsel konulara o zamanlar Islâmi yönden de iyi ve yeterli bir bilgiye sahip oldugu için o toplumlara sunlari söylemistir:
“Bu konuda yaptigim arastirma ve gözlemler yaninda rehber edindigim ayet ve hadisler ile Islâmin idarecilerinin tutumlari da benim iddia ettigim konunun önemini ortaya koymaktadir:
"Kendi kendinizi tehlikeye atmayiniz.” (Bakara, 195)
“Bir yerde taun (veba) çiktigi zaman oraya girmeyin. Eger hastalik çikan yerde iseniz, oradan da çikmayiniz” (Hadis-i Serif)
“Hz. Ömer, Sam’da veba salgininin çiktigini ögrendigi zaman oraya girmemis, askerlerinin halkla görüsmelerini engellemistir. Buradan anlasilmaktadir ki benim iddiami yâni karantina metodunu o zaman Hz. Ömer uygulanmistir.”
Sayet ilmine ve buluslarina güvenmezse, Ibn-i Hatip böyle cesur davranabilir miydi?
Ibn-i Hatip, Ibnü’l-Ceyyâb’in sir kâtibi olmus, Ibnü’l-Ceyyâb 1349 senesinde veba salgininda ölünce onun yerine vezirlik makamina getirilmis, 6 sene vezirlik görevi ile birlikte, Dîvân-i Insâ reisligi ve sir kâtipligi görevlerini de birlikte yürütmüstür. Ancak bu esnada ilmi çalismalarini ihmal etmemistir.
Birçok badirelerden geçmesine ragmen gözalti yillarida bile eser yazmakla mesgul olmustur. Düsmanliklarin ve suçlamalarin devam ettigi birçok olaylardan sonra 1374 yilida Merîni Sultani tarafindan tutuklanarak hapsedilmis ve daha sonra da öldürülmüstür.
Ibnü’l-Hatîb’in vezirliginde çesitli devlet adamlarina ve dostlarina yazdigi resmî ve özel mektuplar tarihî ve edebî açidan degerini korumaktadir.
Bu belgeler ile müellif tarihi eserlerinde Endülüs halkinin yasayisini, kültür ve âdetlerini de anlatmistir.
Baslica Eserlerinden:
El-I?â?a fî a?bâri (târî?i) Girnâ?a. Girnata’nin tarih, cografya ve topografyasina dair bilgileri ve sehirle herhangi bir baglantisi olan önemli sahsiyetlerin biyografilerini konu edinen bir eserdir.
Nüfâzatü’l-cirâb fî ?ulâleti’l-igtirâb. Ibnü’l-Hatîb’in 761-763 (1360-1362) yillarinda sürgün olarak kaldigi Selâ sehriyle ilgili hatiralarini anlatan, Fas ve Merînîler tarihi açisindan önemli olan eserde, müellifin bazi devlet adamlarina ve dostlarina yazdigi mektuplara da yer vermistir.
A?mâlü’l-a?lâm fî men bûyi?a ?able’l-i?tilâm min mülûki’l-Islâm. Ibnü’l-Hatîb bu eseri, Islâm dünyasinda çocuk yasta hükümdari tanitmak ve küçük yasta hükümdar olmanin dinen mesrû oldugunu ifade etmek için yazmaya baslamissa da bu çerçeve asilarak, Nasrî Sultani Ganî-Billâh Muhammed’e kadar gelen Islâm tarihini ele almistir.
Prof. Dr. Cahit Kurbanoglu
10.09.2021