Son dönemde özellikle sosyal medyada karşılaşılan bazı görüntüler ve paylaşımlar, toplumda ciddi bir rahatsızlığı da beraberinde getirdi. Namazın bir ibadet olmaktan çıkarılıp alay konusu hâline getirilmesi, birçok kişi tarafından "sadece gençlerin sorunu" olarak görülse de, uzmanlar ve kanaat önderleri bu bakışın eksik olduğunu vurguluyor.
Sorunun merkezinde ise tek bir soru var:
Bu noktaya nasıl gelindi?
Konuyla ilgili görüşüne başvurduğumuz bir ilahiyatçı, meselenin sadece gençlerin tavrıyla açıklanamayacağını söylüyor:
"Gençlerin namazla dalga geçmesi elbette doğru değil. Ancak şu soruyu sormadan da ilerleyemeyiz: Biz bu ibadeti onlara nasıl anlattık? Namazı sevdirerek mi, yoksa korkutarak mı öğrettik?"
Aynı görüşü paylaşan bir başka din âlimi ise daha çarpıcı bir noktaya dikkat çekiyor:
"Namaz kılan ama adaletsiz davranan, namaz kılan ama kul hakkını önemsemeyen büyükler; gençlerin zihninde ibadetin itibarını zedeledi. Gençler ibadete değil, çelişkiye tepki gösteriyor."
Söz konusu paylaşımların merkezinde yer alan gençlerin tamamı "inançsız" değil. Aksine bir kısmı kendini hâlâ sorgulayan, arayış içinde olan bireyler olarak tanımlıyor.
Bir üniversite öğrencisi duygularını şu sözlerle ifade ediyor:
"Namazla dalga geçmek doğru değil, bunun farkındayım. Ama bize anlatılan din, çoğu zaman sertti. Soru sormamıza bile izin verilmedi. Mizah bazen bir savunma yöntemi oluyor."
Bir başka genç ise büyüklerin rolüne işaret ediyor:
"Evde namaz kılınıyor ama evde adalet yok. Bağırma var, baskı var. O zaman insan ister istemez 'Bu namaz neyi değiştiriyor?' diye soruyor."
Uzmanlar, alaycı dilin çoğu zaman inkârdan değil, anlam boşluğundan kaynaklandığını belirtiyor.
Bir psikolog konuya şöyle yaklaşıyor:
"Gençlerin kutsal değerlere karşı alaycı tutumu, çoğu zaman içsel bir çatışmanın dışa vurumudur. Yargılandıkça savunma dili sertleşir. Anlaşıldıkça ise yumuşar."
Toplum bilimciler ise meseleyi daha geniş bir çerçevede ele alıyor. Onlara göre sorun, sadece dinî değil; aynı zamanda kuşaklar arası iletişim krizi.
"Gençleri aşağılayarak, etiketleyerek bu mesele çözülemez. Çünkü bu dil, sorunu düzeltmez; derinleştirir. Asıl yapılması gereken, ibadeti ahlakla, merhametle ve adaletle yeniden buluşturmaktır."
Görüşlerine başvurulan isimler çözüm noktasında ortaklaşıyor:
Namaz, şekil değil anlam üzerinden anlatılmalı
Gençlere soru sorma ve sorgulama alanı açılmalı
Rol model olan büyükler, ibadeti hayatlarına yansıtmalı
Sosyal medyadaki sert dil yerine, hikmetli ve kuşatıcı bir dil kullanılmalı
Ailede ve eğitimde korku değil, sevdirme yöntemi esas alınmalı
Namazla alay edilmesi elbette kabul edilebilir bir durum değil. Ancak bu tabloyu sadece "saygısız bir nesil" söylemiyle açıklamak da gerçeği ıskalamak olur. Uzmanlara göre mesele; ibadetin değil, anlatımın ve temsilin sorgulanmasıdır.
Belki de asıl soru şudur:
Gençler namazdan mı uzaklaştı, yoksa biz namazın ruhunu mu kaybettik?